Κοινοί τραπεζικοί λογαριασμοί: Η ΑΑΔΕ εξετάζει τις μεταφορές χρημάτων – Πότε θεωρούνται δωρεές

Καθοριστική θεωρείται πρόσφατη απόφαση της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών, η οποία εκδόθηκε ύστερα από προσφυγή φορολογούμενου που ζητούσε την ακύρωση φόρου δωρεάς που του είχε επιβληθεί.

Η υπόθεση αφορούσε μεταφορά ποσού 240.000 ευρώ από κοινό οικογενειακό τραπεζικό λογαριασμό, στον οποίο συνδικαιούχοι ήταν πατέρας, μητέρα, κόρη και γιος, προς νέο κοινό λογαριασμό του γιου με τη σύζυγό του.

Η Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών έκρινε ότι η συγκεκριμένη μεταφορά συνιστά δωρεά, καθώς ο προσφεύγων δεν απέδειξε ότι είχε συμβάλλει οικονομικά στη δημιουργία του υπολοίπου του αρχικού λογαριασμού, ενώ, μετά τη μεταφορά τα χρήματα τέθηκαν αποκλειστικά στη διάθεση του ιδίου και της συζύγου του.

Στο σκεπτικό της απόφασης επισημαίνεται ότι όταν συνδικαιούχος κοινού λογαριασμού δεν έχει αποδεδειγμένα συμμετάσχει στις καταθέσεις, αλλά στη συνέχεια αναλαμβάνει ή μεταφέρει ποσά για προσωπική χρήση, η πράξη μπορεί φορολογικά να θεωρηθεί άτυπη δωρεά.

Το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο προβλέπει ότι σε τέτοιες περιπτώσεις η φορολογική διοίκηση έχει τη δυνατότητα να προχωρήσει σε καταλογισμό φόρου δωρεάς, εφόσον διαπιστωθεί ότι ο δικαιούχος απέκτησε οικονομικό όφελος χωρίς αντίστοιχη δική του συνεισφορά.

Απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή, καθώς χιλιάδες υποθέσεις χρηματικών γονικών παροχών και άτυπων δωρεών έχουν οδηγηθεί τα τελευταία χρόνια στη Διεύθυνση, με φορολογούμενους να αμφισβητούν φόρους και πρόστιμα που τους επεβλήθησαν από τις φορολογικές Αρχές.

Σημαντικό μέρος των προσφυγών αφορά γονικές παροχές που έγιναν με μετρητά και όχι μέσω του τραπεζικού συστήματος, όπως απαιτεί ο νόμος, αλλά και περιπτώσεις διαδοχικών μεταβιβάσεων χρημάτων σε πρόσωπα που δεν καλύπτονται από το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ.

Οι φοροτεχνικοί συνιστούν ιδιαίτερη προσοχή στις μεταφορές χρημάτων μεταξύ συγγενών ή συνδικαιούχων λογαριασμών, καθώς ακόμη και κινήσεις που θεωρούνται «οικογενειακές διευκολύνσεις» μπορεί να αντιμετωπιστούν φορολογικά ως δωρεές με σημαντικές οικονομικές επιβαρύνσεις.

Τα πέντε σημεία που χρειάζονται προσοχή:

Αφορολόγητες δωρεές έως 800.000 ευρώ

Οι χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές έως 800.000 ευρώ προς συγγενείς πρώτου βαθμού (γονείς, παιδιά, σύζυγοι, παππούδες, γιαγιάδες και εγγόνια) απαλλάσσονται από φόρο, εφόσον πραγματοποιούνται μέσω τραπεζικού συστήματος και δηλώνονται κανονικά.

Μετρητά χωρίς αφορολόγητο

Όταν η γονική παροχή γίνεται με μετρητά και όχι μέσω τραπεζικής συναλλαγής, επιβάλλεται φόρος 10% χωρίς καμία αφορολόγητη απαλλαγή.

Μεταφορές μέσω IRIS

Η αποστολή μικρών ποσών από γονείς προς παιδιά μέσω συστημάτων άμεσων πληρωμών, όπως το IRIS, για χαρτζιλίκι ή κάλυψη καθημερινών αναγκών δεν θεωρείται δωρεά και δεν απαιτεί υποβολή δήλωσης, ιδιαίτερα όταν το παιδί είναι προστατευόμενο μέλος της οικογένειας.

Διαδοχικές μεταβιβάσεις χρημάτων

Η εφορία εξετάζει προσεκτικά περιπτώσεις στις οποίες τα χρήματα μεταφέρονται διαδοχικά μεταξύ συγγενών, προκειμένου να διαπιστωθεί αν επιχειρείται η αξιοποίηση του αφορολόγητου από πρόσωπα που δεν το δικαιούνται. Όταν αποδεικνύεται τέτοια πρακτική, μπορεί να επιβληθεί φόρος 20% χωρίς αφορολόγητο.

Μεταφορές σε κοινούς λογαριασμούς

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν τα χρήματα καταλήγουν σε κοινό λογαριασμό του δωρεοδόχου με τρίτο πρόσωπο. Οι φορολογικές Αρχές μπορούν να ελέγξουν ποιος έκανε τελικά χρήση των χρημάτων και, αν διαπιστωθεί ότι ωφελήθηκε το τρίτο πρόσωπο, να καταλογίσουν φόρο δωρεάς.

Η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει ότι οι κινήσεις χρημάτων μεταξύ συγγενών και συνδικαιούχων λογαριασμών βρίσκονται όλο και συχνότερα στο επίκεντρο των ελέγχων. Για τον λόγο αυτό, οι φορολογούμενοι καλούνται να διατηρούν πλήρη τεκμηρίωση των συναλλαγών τους και να ακολουθούν πιστά τις προβλεπόμενες διαδικασίες, ώστε να αποφύγουν δυσάρεστες φορολογικές εκπλήξεις.

Όσοι δεν δικαιούνται το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ στις γονικές παροχές και δωρεές χάνουν το δικαίωμα της μηδενικής φορολόγησης και φορολογούνται με βάση τον βαθμό συγγένειας ή τον τρόπο μεταφοράς των χρημάτων, συχνά από το πρώτο ευρώ. Το ύψος του φόρου διαμορφώνεται ανάλογα με την αιτία που οδηγεί στην απώλεια του αφορολογήτου.

Στην παράτυπη μεταφορά χρημάτων (με μετρητά, χωρίς αποδεδειγμένο τραπεζικό έμβασμα), αν πρόκειται για συγγενείς της Α’ Κατηγορίας (γονείς, παιδιά, παππούδες, εγγόνια, σύζυγοι), χάνεται πλήρως το αφορολόγητο και επιβάλλεται φόρος από το πρώτο ευρώ με συντελεστή 10% επί του συνολικού ποσού.

Για συγγενείς Β’ Κατηγορίας (αδέλφια, ανιψιοί, θείοι, πατριοί, μητριές, προπαππούδες και προγιαγιάδες), δεν υπάρχει κανένα αφορολόγητο και οι χρηματικές δωρεές φορολογούνται αυτοτελώς με 20% από το πρώτο ευρώ.

Ο φόρος φτάνει ακόμη και το 40% για συγγενείς Γ’ Κατηγορίας ή φίλους.

Η Αρχή ελέγχει πλέον αυστηρά τις περιπτώσεις όπου γίνεται χρήση του αφορολογήτου των 800.000 ευρώ.

Σύμφωνα με τον προγραμματισμό των φορολογικών ελέγχων, εφέτος αναμένεται να εξεταστούν 1.080 υποθέσεις που σχετίζονται με χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές. Οι ελεγκτικές Αρχές εστιάζουν κυρίως σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν ενδείξεις καταστρατήγησης του αφορολόγητου ορίου των 800.000 ευρώ. Οι σχετικές δηλώσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας myProperty. Στη συνέχεια, η Αρχή διασταυρώνει τα στοιχεία με τις πληροφορίες που αποστέλλουν τα τραπεζικά ιδρύματα.

Αν η τράπεζα δεν επιβεβαιώσει τη συναλλαγή και ο φορολογούμενος δεν προσκομίσει τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, η φορολογική διοίκηση μπορεί να επιβάλλει φόρο χωρίς να αναγνωρίσει το αφορολόγητο όριο.