Εξωδικαστικός μηχανισμός: Νέοι κανόνες από 21 Σεπτεμβρίου - όλες οι αλλαγές

 Οι αλλαγές διευρύνουν ουσιαστικά την περίμετρο των φυσικών προσώπων και των επαγγελματιών που μπορούν να αναζητήσουν συνολική λύση για τις οφειλές τους, ενώ δημιουργούν νέα περιθώρια επανένταξης για περιπτώσεις που μέχρι σήμερα βρίσκονταν εκτός διαδικασίας.

Η βασικότερη αλλαγή αφορά το ελάχιστο ύψος χρέους που απαιτείται για την υποβολή αίτησης. Το όριο των συνολικών οφειλών μειώνεται από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ, ανοίγοντας τον μηχανισμό σε σημαντικά μεγαλύτερη ομάδα οφειλετών με μικρότερα ληξιπρόθεσμα βάρη.

Η διεύρυνση έχει ιδιαίτερη σημασία για μικρούς επαγγελματίες και νοικοκυριά που μπορεί να μην συγκέντρωναν μέχρι σήμερα το απαιτούμενο ύψος χρεών, αλλά αντιμετώπιζαν ουσιαστική δυσκολία εξυπηρέτησης των υποχρεώσεών τους.

Παράλληλα, το νέο πλαίσιο ενισχύει τη δυνατότητα διατήρησης της κύριας κατοικίας, υπό την προϋπόθεση ότι ο οφειλέτης τηρεί τη συμφωνία αναδιάρθρωσης.

Κύρια κατοικία και αναγκαστική εκτέλεση

Η προστασία του ακινήτου όπου διαμένει ο οφειλέτης αποκτά κεντρικό ρόλο στη διαδικασία. Στο πλαίσιο της συμφωνίας μπορεί να προβλέπεται η εξαίρεση της κύριας κατοικίας από την εκποίηση, ακόμη και όταν για την επίτευξη βιώσιμης λύσης απαιτείται αξιοποίηση ή πώληση άλλων περιουσιακών στοιχείων.

Οι πιθανές εκποιήσεις άλλων ακινήτων ενσωματώνονται στους όρους της σύμβασης αναδιάρθρωσης και αποτελούν μέρος της συνολικής πρότασης προς τον οφειλέτη. Εκείνος διατηρεί το δικαίωμα αποδοχής ή απόρριψης της αντιπρότασης που διαμορφώνεται.

Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι όσο η ρύθμιση εξυπηρετείται κανονικά, οι πιστωτές που δεσμεύονται από τη συμφωνία δεν μπορούν να προχωρήσουν σε μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης κατά της κύριας κατοικίας.

Η συνέπεια στις πληρωμές μετατρέπεται επομένως σε βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση της προστασίας. Αντίθετα, η απώλεια της ρύθμισης μπορεί να επαναφέρει τον κίνδυνο αναγκαστικών μέτρων.

Η αξία της κύριας κατοικίας λαμβάνεται υπόψη στον συνολικό υπολογισμό της ρύθμισης, ενώ τα υπόλοιπα ακίνητα μπορούν να ενταχθούν στη διαπραγμάτευση ανάλογα με την οικονομική κατάσταση του οφειλέτη και τις απαιτήσεις των πιστωτών.

Νέα δυνατότητα επανυποβολής

Μία ακόμη σημαντική αλλαγή αφορά όσους έχουν ήδη περάσει από τη διαδικασία του εξωδικαστικού. Από τις 21 Σεπτεμβρίου ανοίγει ειδικό παράθυρο έξι μηνών, κατά το οποίο συγκεκριμένες κατηγορίες οφειλετών θα μπορούν να καταθέσουν νέα αίτηση χωρίς να έχει συμπληρωθεί το κανονικό χρονικό διάστημα των 12 μηνών.

Για όσους εξακολουθούν να εξυπηρετούν την υφιστάμενη ρύθμισή τους, βασική προϋπόθεση για νέα εξέταση της περίπτωσης είναι η απόδειξη ουσιαστικής επιδείνωσης της οικονομικής κατάστασης. Η μεταβολή θα πρέπει να φτάνει τουλάχιστον το 20%, ώστε να δικαιολογείται επαναξιολόγηση των όρων.

Διαφορετική αντιμετώπιση προβλέπεται για όσους έχουν χάσει προηγούμενη ρύθμιση. Σε περίπτωση καταγγελίας, για παράδειγμα έπειτα από απώλεια περισσότερων από τρεις δόσεις, θα παρέχεται δυνατότητα νέας υποβολής αίτησης μέσα στο εξάμηνο, ακόμη και εάν δεν έχει περάσει ένας ολόκληρος χρόνος από την προηγούμενη διαδικασία.

Η ρύθμιση αυτή δημιουργεί μια δεύτερη ευκαιρία για οφειλέτες των οποίων τα οικονομικά δεδομένα έχουν αλλάξει ή οι οποίοι δεν κατάφεραν να διατηρήσουν την προηγούμενη συμφωνία.

Έως 420 δόσεις και διαγραφή χρέους

Ο εξωδικαστικός μηχανισμός διατηρεί τη δυνατότητα ιδιαίτερα μακροχρόνιας αποπληρωμής. Για τις οφειλές προς το Δημόσιο προβλέπονται έως 240 δόσεις, ενώ για χρέη προς τράπεζες και λοιπούς χρηματοδοτικούς φορείς η διάρκεια μπορεί να φτάσει έως τις 420 δόσεις.

Παράλληλα, η διαδικασία μπορεί να οδηγήσει και σε σημαντική διαγραφή μέρους της οφειλής, ανάλογα με την οικονομική εικόνα κάθε περίπτωσης. Το ποσοστό μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να κινηθεί ακόμη και κοντά στο 70%, χωρίς όμως να αποτελεί σταθερό ή εγγυημένο επίπεδο για όλους.

Το ύψος του «κουρέματος» και η τελική μηνιαία δόση καθορίζονται εξατομικευμένα. Στον υπολογισμό συνυπολογίζονται τα εισοδήματα, η συνολική περιουσία, το ύψος και η σύνθεση των χρεών, καθώς και η πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής.

Η λογική του μηχανισμού παραμένει η διαμόρφωση μιας βιώσιμης ρύθμισης, η οποία να μπορεί να εξυπηρετείται σε βάθος χρόνου χωρίς να καθίσταται μη ρεαλιστική για τον οφειλέτη.

Στη διαδικασία και οι οφειλές προς δήμους

Διεύρυνση προβλέπεται και για τα χρέη προς τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Οι συγκεκριμένες οφειλές μπορούν πλέον να ενταχθούν στον μηχανισμό, εφόσον προηγηθεί η απαιτούμενη βεβαίωσή τους από τη δημοτική αρχή.

Η εξέλιξη αυτή επιτρέπει την αντιμετώπιση μεγαλύτερου μέρους των συνολικών υποχρεώσεων ενός οφειλέτη μέσα από μία ενιαία διαδικασία, περιορίζοντας τον κατακερματισμό διαφορετικών ρυθμίσεων.

Το ενδιαφέρον για τον εξωδικαστικό μηχανισμό παραμένει ήδη υψηλό. Μέχρι το τέλος Ιουλίου είχαν κατατεθεί περίπου 65.000 αιτήσεις, που αντιστοιχούσαν σε προς ρύθμιση οφειλές συνολικού ύψους σχεδόν 20 δισ. ευρώ.

Με το νέο κατώτατο όριο των 5.000 ευρώ, ο αριθμός των δυνητικών δικαιούχων διευρύνεται ακόμη περισσότερο. Η αλλαγή από τις 21 Σεπτεμβρίου μετατρέπει έτσι τον εξωδικαστικό σε εργαλείο προσβάσιμο και σε οφειλέτες με μικρότερες υποχρεώσεις, με κεντρικό ζητούμενο τη ρύθμιση χρεών, τη διατήρηση της κύριας κατοικίας και την αποφυγή νέας συσσώρευσης ληξιπρόθεσμων οφειλών.